شرکت سبز گستر کارمانیا

ابزارهای دستی كه در گلكاری، سبزی كاری و درختكاری مورد استفاده قرار مي‌گيرند بايد از نظر اندازه و شكل، مناسب كار جسمانی بوده و وزن آن‌ها تا آنجا كه به كيفيت جنسشان آسيبی وارد نياورد، سبك باشند. اين وسايل بايد هميشه تميز نگه داشته شوند و قسمت‌های رنگ نخورده فلزی بايد هر از چندی يك بار رغن كاری شوند. وسايل كوچك برای حفظ بهتر در موقعی كه به آن‌ها نياز نيست بايد روی ديوار به ميخ يا قلاب آويزان شوند. مهم‌ترين ابزارهای دستی كه در باغبانی به كار می‌روند به قرار زيرند:

1- بيل ساختمان‍ی :

  يك نوع بيل است كه برای تسطيح زمين، مرزبندی و آبياری استفاده می‌شود و به بيل ساختمانی معروف است. دارای يك صفحه فلزی به شكل مستطيل با كمی فرورفتگی در وسط می‌باشد. لبه بيل كه در خاك فرو می‌رود به شكل نيم دايره است.

 2- بيل نك باريك:

نوع دوم  كه برای برگرداندن يا پابيل كردن زمين و همچنين گوده زدن به كار می‌رود به نام بيل نك باريك (بيل نك تيز) معروف است. قسمت فلزی اين نوع بيل ذوزنقه‌ای شكل است و گاهی روی دسته آن زايده‌ای از تخته، برای قرار دادن پا و فشار آوردن بر خاك‌های سخت وجود دارد.

3- بيلچه:

برای بيرون آوردن نشاء از خزانه و كاشتن آن در باغچه يا گلدان و همچنين نرم كردن خاك و سله شكنی گلدان به كار می‌رود. بيلچه ممكن است به طور كامل از فلز ساخته شده باشد كه در اين صورت دسته آن توخالی است يا ممكن است قسمت سر آن فلزی و دسته آن چوبی باشد.

اين وسيله كه استفاده از آن در برخی از نواحی ايران رايج شده تمام فلزی و دارای دسته خميده و تنه مخروطی شكل است. مورد استفاده آن ايجاد حفره‌ای در زمين برای قرار دادن نشاء در خاك می‌باشد.

5- شن كش:

شن كش دارای دسته چوبی بلند و يك قسمت فلزی است كه روی دندانه‌هايی در يك رديف قرار گرفته است. اين وسيله برای تسطيح خاك، جمع‌آوری سنگ و مواد زايد و زير خاك كردن بذرهای برخی از گياهان به كار می‌رود.

عبارت از يك تيغه فلزی تيشه مانند به شكل مربع يا مستطيل است كه به يك دسته چوبی متصل است و برای حذف علف‌های هرز به كار می‌رود.

وسيله دسته‌بلند ديگری است كه برای حذف علف‌های هرز مورد استفاده قرار می‌گيرد و در حقيقت نوعی فوكا است. دارای صفحه فلزی مستطيل شكل لبه تيزی است كه با قرار دادن آن در سطح زمين و فشار دادن به جلو ريشه علف‌های هرز از زير سطح خاك قطع می‌شوند.

 8- سله شكن چرخی:

اين وسيله كه به آن وجين‌كن چرخی نيز گفته می‌شود دارای دسته بلند بوده و قسمت فلزی آن افزون بر يك تيغه ثابت، كه به اشكال مختلف است و برای حذف علف‌های هرز به كار می‌رود، در هر دو طرف دارای دو چرخه فلزی دندانه‌دار می باشد. در برخی از انواع آن، چند چرخ دندانه‌دار در جلو و يك تيغه ثابت در عقب قرار دارد كه با حركت دادن آن به طرف جلو دندانه‌ها در زمين فرو رفته و خاك را زير و رو می‌كنند و تيغه ثابت ريشه علف‌های هرز را از زير سطح خاك می‌برد. بنابراين از اين وسيله هم برای سله شكنی و هم برای دفع علف‌های هرز استفاده می‌كنند.

وسيله كوچكی دارای سر فلزی و دسته چوبی است كه از آن برای بيرون آوردن علف‌های هرز با ريشه استفاده می‌گردد. اين وسيله در بعضی نقاط به وجين كار دسته كوتاه يا شفره معروف است.

وسيله‌ای شبيه بيل است كه به جای صفحه آهنی، سه، تا پنج دندانه بلند دارد. از انواع چنگك برای خراش دادن سطح خاك، تهويه توده كود، برداشت سيب زمينی و سوخ‌های گل‌ها استفاده می‌شود. در استان فارس به آن «اوسی» يا «اوسين» می‌گويند.

انواع كوچك قيچی باغبانی برای قطع شاخه‌های خشك و هرس كردن شاخه‌های باريك، قطع گل و تهيه قلمه استفاده می‌شود. نوعی قيچی كه قيچی هرس ناميده می‌شود برای قطع شاخه‌های بزرگ و شاخه‌هايی كه در دسترس نيستند به كار می‌رود. نوع ديگر قيچی كه در باغبانی به كار می‌رود قيچی چمن زنی است كه با آن چمن را كوتاه می‌كنند.

 12- چاقوی پيوند:

چاقوی پيوند مانند يك چاقوی معمولی است با اين تفاوت كه دو تيغه است و نوك يك تيغه آن در يك طرف و نوك تیغه دوم در هر دو طرف نيمه گرد است كه هنگام پيوند سپر‍ی (شكمی)، به وسيله آن پوست پايه را جدا می‌سازند.

 13- اره:

در باغبانی از سه نوع اره استفاده می‌شود كه عبارتند از: اره تربر كه دندانه‌های آن بلند است، اره خشك بر كه دندانه‌های آن كوتاه‌تر و به اندازه معمولی است و اره كمانی كه اغلب تيغه آن به طور معمول قابل تعويض است.

اين وسيله كه در پيوند اسكنه استفاده می‌شود عبارت است از يك وسيله فلزی كه در دو سو لبه برنده دارد. از لبه بزرگ‌تر برای شكاف دادن پايه و از لبه كوچك‌تر برای باز نگه داشتن آن و قرار دادن پيوندك استفاده می‌شود.

15- داس و داسك:

از داس در باغبانی برای قطع كردن بوته‌ گل‌ها پس از خشك شدن، همچنين بريدن علف‌های هرز استفاده می‌شود. وسيله ديگری كه داسك ناميده می‌شود مانند چاقوی خميده است و در موقع پيوند برای صاف كردن محل‌‌های بريده شده و تراشيدن قطعه‌های ناصاف استفاده می‌شود.

برای ايجاد جوی‌های كوچك در مزرعه از وسيله‌ای به نام نهركن دستی استفاده می‌شود. اين وسيله دارای يك دسته چوبی بلند و يك سر فلزی است كه در آن يك صفحه مثلثی در جهت عمود منصف قاعده تا شده و در وسط قاعده به دسته متصل می‌باشد. از اين وسيله برای خاك دادن در پای محصول‌هايی مانند سيب زمينی نيز استفاده می‌شود.

 17- كولتيواتور دستی:

از اين وسيله كه در اندازه‌های مختلف و با تعداد شاخه‌های مختلف ساخته می‌شود برای سله شكنی و زير و رو كردن خاك استفاده می‌شود.

اين وسيله كه در بذركاری استفاده می‌شود، شيار كوچكی ايجاد می‌كند كه در آن با دست، بذر ريخته می‌شود. خط زن از يك ميله تشكيل شده كه به فاصله‌هايی كه قابل تنظيم است حامل بيلچه‌های كوچك می‌باشد و پس از آماده سازی زمين، با اين دستگاه می‌توان شيارهای منظمی برای كاشت بذر، در زمين ايجاد كرد. نوع ديگر كه به نام خط انداز است در باغبانی به كار می‌رود كه به طور معمول از فلز ساخته شده و يا سر فلزی و دسته چوبی بلند دارد. فاصله خط‌ها در خط انداز، قابل تنظيم نيست.

از اين وسيله در كندن زمين‌های سخت برای حفر نهر و غيره استفاده می‌شود.

از تيشه چنگك‌دار كه يك سوی آن به تيشه می‌ماند برای كندن زمين، برای سله شكنی و دفع علف‌های هرز، به كار برده شده و سوی ديگر كه به شكل چنگك است برای جمع‌آوری علف‌های هرز زده شده از ميان رديف‌ها استفاده می‌شود.

 21- چنگك دستی:

 از اين وسيله كه دارای دسته چوبی و سر پنجه‌ای نوك تيز و خميده است برای جمع‌آوری علف‌های هرز و گياهان قطع شده استفاده می‌شود.

از انواع الك برای غربال كردن خاك، ماسه و خاكبرگ‌ استفاده می‌شود.

از انواع آب پاش برای آبياری باغچه‌های كوچك يا گلدان استفاده می‌شود. به طور معمول آب پاش‌هايی كه در گلخانه استفاده می‌شوند دارای لوله بلند می‌باشند. امروزه برای آبياری دستی، به ويژه در گلخانه‌ها، بيشتر از لوله‌های لاستيكی يا پلاستيكی نرم استفاده می‌كنند كه به طور معمول يك سر- آب پاش به نوك آنها نصب شده است كه آب را به صورت ذره‌‌های ريز در آورده و از شستن خاك گلدانها جلوگيری می‌كند. وسيله ديگری كه برای آبياری، به ويژه برای چمن، متداول است، گردونه آبی است كه در آن در اثر خارج شدن آب از يك منفذ، محور لوله خروجی به سوی مخالف می‌گردد و آب را به صورت دايره پخش می‌كند. گردونه آبی را در روی چمن بايد جابه‌جا كرد تا تمام قسمت‌ها آبياری شوند.

 از اين وسيله براي مرزبندی كرت‌ها در مزرعه استفاده می‌شود و از يك صفحه آهنی بزرگ دسته‌دار ساخته شده كه اين صفحه از دو سو به زنجير وصل است در مرزبندی يك نفر اين صفحه آهنی را در خاك فرو می‌برد و نفر دوم با دسته‌هايی كه به زنجير متصل است آن را می‌كشد. بدين ترتيب مقدار به نسبت زيادی خاك به جلو كشيده می‌شود.