شرکت سبز گستر کارمانیا

سبزی،عبارت است از قسمت خوراكی گياهان علفي (ازجمله از نظر گياه‌شناسی ميوه برخی از آنها) كه به صورت خام يا پخته در غذای اصلی به كار مي‌رود. بايد توجه داشت كه تفاوت دقيقی بين ميوه و سبزی نمي‌توان مشخص نمود و تعاريف ذكرشده برای ميوه و سبزی با آنكه مورد بيشتر گياهان خوراكی صادق است ولی استثناهايی نيز وجود دارند.  

الف) طبقه‌بندی سبزيی ها بر اساس قسمت‌های خوراكی:

  قسمت خوراكی سبزی‌ها، بر حسب نوع، مي‌تواند از ريشه تا گل را در برگيرد، به همين دليل، بر اساس مجموعه‌ای از قسمت خوراكی، نحوه زندگی و خويشاوندی علمی، سبزی‌ها را به گروه‌های زير تقسيم مي‌نمايند:

الف- سبزی‌های ريشه‌ای(Root crops): مانند هويج، چغندر لبويی، شلغم و تربچه

ب- سبزی‌های پيازی(Bulb crops): مانند پياز، سير، موسير، پيازچه، تره‌فرنگی و تره ايرانی 

پ- سبزی‌های غده‌ای(Tuber crops): مانند سيب‌زمينی و سيب‌زمينی ترشی 

ت- سبزی‌های جاليزی(Vine crops): مانند خيار، هندوانه، انواع كدو، خربزه و طالبی

ث- سبزيی های تيره كلم‌سان(Cole crops): مانند كلم گل، كلم تكمه، كلم قمری، كلم سبز و كلم پيچ  

ج- سبزيی های خورشی(Greens): مانند اسفناج، كرفس، جعفری، ريواس، چغندر برگی، تره، گشنيز، شنبليله و شويد  

چ- سبزی‌های سالادی(Salad crops): مانند كاهو، كاسنی، و تره تيزك آبی 

ح- سبزی‌های تيره سيب‌زمينی سانان(Solanaceous crops): مانند بادمجان، گوجه‌فرنگی و فلفل  

خ- سبزی‌های لوبياسانان(Legumes): مانند لوبيای چشم‌بلبلی، لوبيا، نخودفرنگی، باقلا، ماش، عدس، و نخود ايرانی

د- سبزی‌های خوردنی(Herbs): مانند ريحان، مرزه، ترخون، شاهی، نعناع، تره ايرانی و تربچه  

ذ- متفرقه(Miscellaneous): مانند ذرت بلال، مارچوبه، قارچ، باميه و آرتيشو

ب) طبقه‌بندی سبزی‌ها بر اساس تيره گياهی و قسمت‌های مورد استفاده:

 1-سبزی‌هايی كه برگ، گل و يا ساقه آن‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد:

الف- تيره سوسن سانان(Liliaceae):مانند مارچوبه

ب- تيره چغندر سانان(Chenopodiaceae):مانند چغندر سالادی، چغندر برگی و اسفناج

پ- تيره چتر سانان(Umbeliferae):مانند كرفس و جعفری

ت- تيره كلاهپرك سانان(Compositae):مانند آرتيشو، كنگر، كاسنی و كاهو

ث- تيره هفت بند سانان(Polygonaceae):مانند ريواس

ج- تيره چليپا سانان(Cruciferae):مانند كلم تكمه، كلم پيچ، كلم گل، شاهی (تره تيزك) و شلغم

2- سبزی‌هايی كه ريشه يا قسمت‌های زيرزمينی آنها به مصرف مي‌رسد:

الف- تيره نسرين سانان(Amary llidaceeae): مانند چغندر لبویی

ب- تيره چغندر سانان: سير، پياز، موسير و پيازچه

پ- تيره چليپا سانان: مانند ترب اسبی، تربچه و شلغم

ت- تيره نيلوفر سانان(Convolvulaceae): مانند سيب‌زمينی شيرين

ث- تيره چتر سانان: مانند هويج، كرفس قمری، جعفری ريشه بلند

ج- تيره كلاهپرك سانان: مانند سيب‌زمينی ترشی

چ- تيره سيب‌زميني سانان: مانند سيب‌زميني

3- سبزی‌هايی كه ميوه يا دانه آنها مورد استفاده قرار مي‌گيرد:

الف- تيره گندم‌سانان: مانند ذرت بلال

ب- تيره لوبياسانان: مانند لوبيا چشم‌بلبلی، باقلا، لوبيا آمريكايی، نخود فرنگی، عدس، نخود ايرانی و ماش

پ- تيره سيب‌زمينی سانان: بادمجان، فلفل سبز و گوجه فرنگی

ت- تيره كدو‌سانان: مانند كدومسمايی، كدو تنبل، كدوحلوايی، طالبی، هندوانه، گرمك، خربزه و خيار چنبر

پ) طبقه‌بندی سبزی‌ها بر اساس پايداری در برابر سرمای زمستانه:

در جدول زير، سبزی‌ها بر حسب درجه پايداری شان نسبت به سرما گروهبندی شده‌اند. تمام گياهان نامبرده در اين جدول به جز آنهايی كه جزو تيره گندم سانان، سوسن‌سانان و نسرين سانان می باشند، دولپه‌ای هستند. اين تقسيم‌بندی بر حسب قابليت جوانه زدن بذر در دماهای مختلف می‌باشد. بطور معمول در هنگام سرما، گياهان فصل گرم رشدشان متوقف شده، در سرمای شديد و يخبندان از بين مي‌روند. جدا كردن سبزيی های مقاوم از نيمه مقاوم فقط از روی جوانه زدن بذر آن‌ها در دماهای مختلف و قدرت مقابله آن‌ها با سرما، فقط در زمانی كه گياه كوچك است، مقدور مي‌باشد و پس از آن كه گياه بزرگ شد ديگر تابع اين قانون نيست. برای مثال هويج و چغندر، با وجودی كه جزو دسته نيمه مقاوم هستند، مي‌توانند زمستان را درون خاك باقی بمانند زيرا خاك، براي ريشه آن‌ها حكم عايقی حرارتی دارد كه ريشه را در برابر سرما حفظ مي‌كند.      

                    طبقه‌بندی برخي از سبزی‌ها، بر حسب پايداری در برابر شدت سرمايه زمستانه