شرکت سبز گستر کارمانیا

ساختمان خاک:

در طبيعت ذرات معدنی خاک به صورت مجزا وجود ندارد. آنها به وسيله اکسيدها و هيدروکسيدهای آهن، مواد آلی ترشح شده توسط ريشه گياهان، فشار ريشه ای، مواد حاصل از تجزيه بقايای گياهی و سلول های ميکروبی، هيف های قارچها، مواد توليد شده توسط ميکروارگانيسم ها و مواد ژلاتينی توليد شده بوسيله کرمهای خاکی به همديگر اتصال پيدا کرده و می چسبند. خاکدانه بزرگتر ايجاد می شود که شکل ها و اندازه های متفاوتی دارند و تعيين کننده ساختمان خاک هستند. چهار نوع از ساختمان که به طور معمول در خاکها يافت می شود عبارتند از:

ورقه ای(Platy):

خاکدانه ها به صورت ورقه های افقی نازک روی هم قرار گرفته اند چنين ساختمانی در خاکهای غنی از سيليکات های لايه ای 1: 2 يافت می شوند.

ستونی يا منشوری(Columnar or Prismatic) :

 خاکدانه ها ستونی و ساختمان لوله مانند است، که قطر آن از چند تا 15 سانتی متر يا بيشتر نيز می رسد. وقتی که رأس منشور به صورت گرد درآيد، به چنين ساختمانی ستونی گفته می شود. به هر حال، وقتی که رأس آنها مسطح باشد، ساختمان منشوری گفته می شود. چنين ساختمان هايی درخاکهای تحت الارض مناطق خشک و نيمه خشک و در خاکهای حاصل از لس های بادی يافت می شوند.

مکعبی(Blocky):

خاکدانه ها به صورت مکعبی می باشند و ممکن است اندازه اضلاع در سه جهت مساوی يا نامساوی باشند و يکی از اضلاع آن ممکن است 1 تا 10 سانتی متر ضخامت داشته باشد.

دانه ای يا مدور(Granular or Crumb):  

 خاکدانه ها به شکل گرد می باشند. وقتی خاکدانه ها متخلخل نباشند، ساختمان دانه ای ناميده می شود در حالی که متخلخل باشد (در خاکهای سطحی غنی از مواد آلی يافت می گردد) ساختمان مدور گفته می شود. برای بيشتر گياهان زراعی ساختمان متخلخل خيلی مطلوب و مناسب است.

در حالی که بافت خاک به آسانی به وسيله عمليات مديريت خاک تغيير نمی کند، ساختمان خاک می‌تواند تغيير يابد. يک مثال تخريب ساختمان خوب خاک توسط غرقاب و گلخرابی در کشت برنج است. ساختمان خاک می تواند به وسيله الگوی استفاده از زمين تغيير نموده يا اصلاح شود. تراکم وقتی اتفاق می افتد که از ماشين های سنگين بر روی زمين مرطوب استفاده شود و باعث تخريب خاکدانه ها گردد.

نقش عمليات زراعی بر روی ساختمان خاک:

در نتيجه عمليات زراعی و زير و روکردن خاک به وسيله گاوآهن برگردان دار(Mold board plow) توده خاک به صورت خاکدانه و جدا از يکديگر درمی‌آيد اما استقامت خاکدانه ها ثابت می‌ماند و تغيير نمی‌کند. از طريق وسائلی از قبيل کالتيواتور(Cultivator) و هرس بشقابی (Discs) و غلتک (Packer) نيز ممکن است باعث فشردگی خاکدانه ها گردد و خاک را به صورت متراکم درآورد. اثرات کوتاه مدت کنترل علوفه هرز شامل متلاشی کردن توده خاک و در نتيجه افزايش ميزان تهويه و نفوذ آب به داخل خاک است لکن اثرات دراز مدت (چند هفته يا چند ماه) اين گونه عمليات ممکن است باعث فشردگی خاکدانه ها و در نتيجه ايجاد لايه های متراکم و فشرده در خاک گردد. از طرفی خاکدانه های اراضی شخم خورده و فاقد پوشش نباتی در اثر برخورد قطرات باران متلاشی می گردند. بر روی هم کشت هائی که با حداقل اعمال زراعی اداره می شوند دارای حداکثر خاکدانه می  باشند.

اصل انجام حداقل اعمال زراعی :

بديهی است که گياهان بدون انجام اعمال زراعی نيز رشد و نمو می کنند. لکن مسئله مورد نظر اينست که اين گونه اعمال تا چه حد می بايد صورت گيرد که حداکثر محصول از نظر اقتصادی توليد گرديده و در ضمن به شرايط مناسب فيزيکی خاک نيز صدمه ای نرسد. در شرايط کنترل شده آزمايشی مشاهده می شود که گياهان بدون انجام اعمال زراعی نيز بخوبی رشد و نمو می‌نمايند، لکن اکثرگياهان تا حدی احتياج به اين گونه اعمال دارند. در آزمايشی که بر روی چغندر قند بعمل آمده و نتايج آن ارائه گرديده است مشاهده می شود که حداقل ميزان محصول هنگامی عايد شده است که هيچ گونه عمليات زراعی در فاصله شخم و کشت انجام نپذيرفته است و حداقل توليد نيز در زمانی بدست آمده است که زمين 4 بار در فاصله بين شخم و کشت يک يا دو بار مورد اعمال زراعی قرار گرفته حداکثر ميزان توليد بدست آمده است. بنابراين طبيعی است که انجام عمليات زراعی برای توليد محصول ضروری است ولی انجام بيش از حد آن کاملاً رد شده و نظر عموم بر انجام حداقل عمليات زراعی می باشد.

با توجه به مطالب فوق آشکار می گردد که انجام حداقل عمليات زراعی، چه از نظر کاهش مخارج و چه از جهت افزايش محصول و حفظ شرايط مناسب فيزيکی خاک مقرون به صرفه می باشد.